Gertrude: een trui met een ziel

Hoe drie vrouwen, een stel Kempische heideschapen en een drie dagen durend verfbad ons opnieuw leren voelen wat kleding waard kan zijn - en waarom jij haar nu kunt dragen...

Ik schrijf eigenlijk nooit over één kledingstuk, liever richt ik me op de bizarriteiten en de alternatieven van het huidige modesysteem. Maar voor Gertrude móest ik een uitzondering maken. Gertrude is namelijk geen gewone trui, maar een belangrijk tegengeluid. Ik mocht haar prachtige proces volgen - van schaap tot kledingstuk- langs alle pioniers die dit ontwerp van Joline Jolink met zoveel liefde maakten. Of beter: co-creëerden.

Toen ik Gertrude na die hele reis aantrok, voelde ik zo sterk: deze trui herinnert ons eraan dat kleding meer kan zijn dan een gebruiksvoorwerp. Een keten van betekenis en verbinding.

Het mooiste: we kunnen daar nu allemaal onderdeel van worden. Gertrude is namelijk vanaf nu te leen bij kledingbibliotheek LENA Library in Amsterdam. Voor slechts €2,50 per dag kun jij het allereerste, originele exemplaar dragen. Laat je inspireren door haar verhaal.

Waarom dit ertoe doet

We leven in een tijd waarin mode z’n waarde compleet is kwijtgeraakt. Kleding was nog nooit zo goedkoop, zo slecht gemaakt en zo krankzinnig overvloedig aanwezig. Elke dag worden er wereldwijd honderden miljoenen kledingstukken uit de grond gestampt. Veel meer dan we ooit kunnen dragen.

Zoals ik deze week op op Instagram deelde in mijn rant over SHEIN: we zitten midden in de ultieme race to the bottom. Machtige bedrijven die alleen maar focussen op winstmaximalisatie, drijven het systeem tot het uiterste. Intussen houden merken ons ver weg van de verhalen achter hun collecties. We weten niet wie onze kleding maakt, hoeveel werk en grondstoffen erin zitten en behandelen ze daardoor als wegwerpartikelen.

Gertrude ❤️

Gertrude belichaamt alles wat fast fashion níet is: kleinschalig, eerlijk en lokaal gemaakt met aandacht en ambacht, door drie vrouwen die hun idealen serieus nemen: modepionier Joline Jolink, duurzame wol-expert Reina Ovinge (The Knitwit Stable) en natuurlijke verfspecialist Roua Alhalabi. Elke stap - van het scheren van de schapen tot het breien en verven - gebeurde bewust en met respect. Ze is vernoemd naar Joline’s lievelingskip.

Mijn bezoek aan Joline’s Fashion Farm

Vorige week bezocht ik Joline’s prachtige Fashion Farm weer eens. Het is zó’n fijne plek: elke keer als ik er aankom, voel ik direct de rust van de wijdse natuur, de dieren die er een liefdevol thuis hebben (ze hebben nu kuikentjes!) en de ruimte die de aarde krijgt om haar gang te gaan. Alles draait hier om de vraag: wat kan kleding écht betekenen?

Ze werkt er al een tijd aan iets bijzonders: een regeneratieve modecollectie met grondstoffen van eigen bodem, zoals haar pas geoogste eigen vlas (zie boven). Gertrude is het allereerste kledingstuk van de Fashion Farm.

---

Nederlandse wol als tegengeluid

Gertrude’s verhaal begint bij de grondstof: 100% Nederlandse wol. En dat blijkt gek genoeg bijzonder, leert Reina Ovinge (The Knitwit Stable) me als ik haar schapen- en geitenboerderij en brei-atelier bezoek in Baambrugge.

In Nederland wordt namelijk jaarlijks ruim 1,2 miljoen kilo wol verspild of zelfs verbrand. Niet omdat het onbruikbaar is, maar simpelweg omdat er geen markt voor is. Waar andere wolsoorten veel geld waard zijn, krijgen boeren hier momenteel zo’n tien cent per kilo. TIEN CENT! Nu is het letterlijk minder waard dan afval, terwijl wol een prachtig, circulair materiaal is: warm, ademend, zelfregulerend en eindeloos te hergebruiken.

Volgende week duik ik hier dieper in (wol is echt een deep dive waard), maar voor Joline en Reina was dit dé aanleiding om te werken met de wol van Kempische heideschapen. Deze dieren grazen in beschermde natuurgebieden, houden het landschap open en gezond en leveren zo een dubbele bijdrage: aan zowel de biodiversiteit als aan onze kast. Hun wat grovere wol geeft Gertrude karakter, wat Joline bewust vertaalde naar een stoerder ontwerp.

Reina vertelde me het verhaal van Nederlandse wol. Volgende week meer!

---

En dan begint pas het echte werk. Na het scheren wordt de wol gewassen, gekaard, gesponnen, opnieuw gewassen en pas na dit hele proces heb je garen. Daarna werd Gertrude in Baambrugge gebreid. En geloof me: ondanks de machines is dit nog steeds een arbeidsintensief proces (iets wat veel mensen zich totaal niet realiseren). Alleen al het aan elkaar zetten van de losse panden, het zogenaamde linken, kost zo’n anderhalf uur. En vergeet het checken van álle steken en het wassen niet. Elke Gertrude werd zo met zorg en aandacht gemaakt, in een oplage van slechts vijftien stuks.

Indigo-magie uit eigen tuin

Maar daar eindigt het verhaal niet. Joline zaaide begin 2024 samen met natuurlijk verfspecialist Roua Alhalabi wedeplanten in de grond van haar Fashion Farm: planten die, als je ze op precies de juiste manier behandelt, een diepe indigo vrijgeven (wat je niet verwacht met de knalgele bloempjes).

Toen de planten volgroeid waren, begon ook weer zó’n mooi proces. Eerst de oogst. Dan het maken van een soort thee van de bladeren. Dan laten fermenteren tot er een verfbad ontstaat met exact de juiste omstandigheden. En pas dán kun je beginnen met verven. Ze doopten de truien één voor één in het bad, eruit halen, drogen en opnieuw dopen, net zolang tot de kleur precies goed was. Dit proces duurde drie dagen, vertelde Joline me. Drie. Hele. Dagen. Alleen voor de kleur!

Roua Alhalabi van Roua Atelier in actie (foto’s: Joline Jolink)

---

Tijdens mijn bezoek liet Joline me het verfbad zien. Het staat nog steeds in haar schuur en ze vertelde dat het een levend organisme is dat je moet ‘voeden’ en in balans houden om het te kunnen blijven gebruiken. Vergelijk dat met fast fashion, waar kleur gewoon uit een anoniem chemisch vat komt en niemand weet waar het vandaan komt. Wát een proces.

Werkelijke waarde

Je begrijpt dat dit nooit een trui van een paar tientjes kan zijn. Joline rekende het door: als je ieder arbeidsuur eerlijk zou waarderen, zou één trui rond de tweeduizend euro kosten. Uiteindelijk werd het €498. Dat is voor veel mensen misschien niet haalbaar, maar het is de eerlijke waarde voor een duurzame trui zonder concessies.

De magie van delen: je kunt Gertrude nu lenen

Van de vijftien truien werden er veertien verkocht. Eén trui, de eerste, hield Joline zelf. Maar na een tijdje besefte ze: Gertrude is niet gemaakt om in een kast te hangen. Ze moet reizen, gedragen worden en mensen ráken. Daarom besloot ze om haar beschikbaar te stellen via LENA Library in Amsterdam (die ik eerder interviewde).

Voor €2,50 per dag (maximaal een week) kan iedereen vanaf nu de allereerste Gertrude dragen. Een schijntje, natuurlijk, maar dat is de bedoeling: Joline en LENA willen dat zoveel mogelijk mensen haar kunnen ervaren.

En er is nog iets moois: in de winkel ligt een fysiek dagboekje. Iedereen die Gertrude leent, kan er iets in schrijven: waar je haar mee naartoe hebt genomen, hoe ze voelde of wat ze voor je betekende. Zo groeit haar verhaal mee met iedereen die haar draagt. Het doet me denken aan The Sisterhood of the Traveling Pants: één kledingstuk dat langs verschillende mensen reist en bij iedereen een stukje leven verrijkt.

Gisteren was ik bij de lancering bij LENA Library. Iedereen uit de keten was er (behalve Roua, zij was helaas ziek) en er hing zóveel liefde in de winkel dat ik de hele terugweg met een belachelijk brede glimlach heb gefietst. Voor mij werd weer duidelijk: beleidsregels en campagnes zijn belangrijk, maar echte verandering begint bij waardering, van elkaar en onze spullen. Als je dát voelt, ga je vanzelf anders kopen, zorgen en praten over kleding.

Boven: Reina, Joline / ik, Joline. Onder: Reina, Elisa (LENA Library), Joline, ik. Fotografie door Joan Victoria.

Over een tijd gaat Gertrude weer terug naar de Fashion Farm (“dan komt ze weer naar huis”, zei Joline gisteren liefdevol), waar de oude kuikenschuur wordt omgetoverd tot bezoekerscentrum. Ook daar zal ze nieuwe mensen raken en laten zien wat kleding kan zijn: een bron van verbinding. Dus als je de kans krijgt: leen Gertrude. Thank me later ;)

---

P.s. Ik heb dit artikel gewoon op eigen initiatief geschreven. Het inspireert me echt.
P.p.s. Hieronder de Reel die ik over dit project op Instagram deelde: